Doeltreffende besluitvorming bij het ontwerpen van duurzame gebouwen

Het verduurzamen van vastgoed is actueler dan ooit. De klimaatdoelstellingen van Parijs zorgen ervoor dat organisaties en hun gebouwen in rap tempo CO2-neutraal moeten kunnen functioneren. Bovendien wil iedere gebouweigenaar een gebouw dat comfortabel, toekomstbestendig, energie-efficiënt en ‘gezond’ is. Hiermee wordt een gebouw gerealiseerd met een hogere vastgoedwaarde, een duurzaam imago en tevreden eindgebruikers, terwijl wordt voldaan aan wet- en regelgeving. Maar hoe kan je deze verduurzaming bij renovatie of ontwerp van een gebouw daadwerkelijk realiseren, en waar te beginnen?

Jan van Hout (directeur OVVIA) schreef onlangs een artikel over de factoren waarmee rekening gehouden dient te worden bij het ontwerpen van duurzame gebouwen.

Doeltreffende besluitvorming bij het ontwerpen van duurzame gebouwen

Bij het renoveren of ontwerpen van een duurzaam gebouw zijn er veel opties. Zelfs wanneer u een selectie maakt voor parameters die van invloed zijn op de energievraag en het energieverbruik van een gebouw, blijft er een lange lijst over. Elk afzonderlijk aspect vereist aandacht in het ontwerp, maar het is niet mogelijk om elke optie volledig te berekenen, ontwerpen en ontwikkelen, omdat hiervoor eenvoudigweg niet genoeg tijd of geld beschikbaar is. Voor besluitvorming in een vroege fase hoeft u niet elk detail te kennen. Het is vooral belangrijk te weten wat je wel moet weten…

Waarom we betere ontwerpen nodig hebben
We kennen allemaal het belang en de noodzaak van energie-efficiëntie om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Het volgen van de Trias Energetica en daarmee het verlagen van de energievraag, het gebruik van duurzame bronnen en het verhogen van de efficiëntie, verlaagt uw energieverbruik. Een lager energieverbruik betekent lagere CO2-emissies en lagere energiekosten. Als u het juiste ontwerp en de juiste berekeningen maakt is duurzaam altijd waardevoller en winstgevender dan conventioneel. Maar hoe bereik je dit ontwerp en hoe onderbouw je deze uitspraak?

Wat we moeten weten
Het is allereerst belangrijk te weten welke factoren een invloed hebben op het energieverbruik van een gebouw (o.a. isolatiewaarden, bouworiëntatie, glasoppervlakken, klimaatinstallaties, ventilatie en verlichting, de gebouwgebruiker en activiteiten die in het gebouw plaatsvinden, etc.).
Hoe begin je met het vergelijken en combineren van al je ontwerpopties op basis van deze factoren? Voor ingenieurs is de eerste stap meestal het analyseren van welke opties technisch haalbaar zijn. Maar er zijn nog andere aspecten die minstens zo belangrijk zijn: CAPEX en OPEX, kapitaaluitgaven (CAPital EXpenditures) en operationele uitgaven (OPerational EXpenditures). Het is hierbij van groot van belang de investeringskosten en voordelen van alle opties te kennen. Mogelijke voordelen kunnen zijn: brandstofbesparing, besparingen op onderhoud en operationele kosten en subsidies. Deze voordelen dienen in kaart gebracht te worden voor een bepaalde periode, zoals de technische levensduur van componenten of de duur van een huurovereenkomst.

Wees slim(mer)
Tijd meestal een beperkende factor in het ontwerpproces. Het kan zeer tijdrovend zijn de berekeningen te doen om de CAPEX, OPEX en technische haalbaarheid te bepalen. Vereenvoudiging van de berekeningen is een zeer effectieve manier om de doorlooptijd van een ontwerp te verkorten, wat nodig is als je meerdere varianten wilt onderzoeken. Hiervoor kun je het eenvoudige Pareto-principe in gedachten houden dat 80% van de output wordt bepaald door 20% van de input. Uiteraard moet je wel de juiste 20% kennen en is het erg belangrijk dat de resterende 80% van de input correct is ontworpen, anders zal het systeem niet volgens het oorspronkelijk doel werken. Hiervoor is kwaliteitscontrole nodig.

Communicatie en samenwerken
Voor verduurzaming van vastgoed geldt een aantal randvoorwaarden. Inzicht in de staat en mogelijkheden van de panden is volgens Jan van Hout daar één van. Daarnaast moet de organisatie er écht klaar voor zijn. Verduurzaming is immers geen louter technisch of financieel vraagstuk; maar hangt uiteindelijk ook nauw samen met organisatie en communicatie. Hoe ga je bijvoorbeeld om met aanbestedingen (zelf doen of outsourcen)? Hoe kies je de juiste samenwerkingspartner? Hoe organiseer je intern en extern draagvlak? Hoe ga je om met de aanbestedingswet?

De belangrijkste aandachtspunten hierbij zijn:

  • Schep helderheid over je ambities over verduurzaming. Verduurzamen is een technisch, strategisch, financieel en juridisch vraagstuk. Hoe complex het ook ‘lijkt’, er is een logische aanpak. Het begin kan gemaakt worden door op ambitieniveau met elkaar in gesprek te treden. Zorg voor een duidelijke visie en plan daarna pas hoe op realistische wijze ambities omgezet kunnen worden naar de daadwerkelijke uitvoering, met meetbare resultaten.
  • Maak een vertaalslag van ambities naar duurzaamheidsbeleid. Breng energiekansen in kaart en werk het duurzaamheidsbeleid uit naar realisatie door bijvoorbeeld een inventarisatie van het vastgoedobject en MJOP te maken.
  • Zorg voor draagvlak (intern en extern). Naast een opgelegde verplichting vanuit de EU en BV Nederland moet er draagvlak zijn binnen de organisatie. Dat is het belangrijkst in de route naar verduurzaming. Zonder draagvlak wordt de transitie naar duurzaamheid een moeizaam proces. Maar het allerbelangrijkste: doe het samen.
    Voer als regie op maat. Veelal wordt er van de overheid verwacht dat zij de regie voeren. De praktijk laat zien dat de overheid voornamelijk ‘faciliteert’. Wil je als organisatie de energietransitie slim aanpakken? Voer dan regie op maat waar ieder partij regie neemt over de eigen rol.
  • Werk regionaal samen om capaciteit mogelijk te maken voor het lokaal opwekken van energie.
  • Communiceer ook intern over ‘energie en duurzaamheid’. Er is vaak veel te ‘weinig’ kennis over het vraagstuk ‘energie en duurzaamheid’ aanwezig binnen organisaties, communicatie en educatie moet dus extern én intern gericht zijn.

Stap voor stap werken naar een toekomstbestendige verduurzamingsopgave

  • Hoe bepaal je prestatie op energie en onderhoud; en zorg je voor nulmeting gebruik, verbruik en onderhoud? En hoe stel je een concept OEPC op?
  • Hoe ga je om met het vaststellen van de start (wat is het beleid, wat zijn de doelen, assets, beste mix van maatregelen/instrumentaria, waar haal je het meeste effect)?

24-uursopleiding “Verduurzaming van Vastgoed: Van Ambitie naar Realisatie”.

Op 16 en 17 mei 2018 organiseert het ESCoNetwerk i.s.m. de Academie voor Samenwerken de 24-uursopleiding “Verduurzaming van Vastgoed: Van Ambitie naar Realisatie”.

Gedurende deze 24-uursopleiding wordt u op de hoogte gebracht van relevante aspecten om de samenwerking in duurzaamheidsprojecten, zowel intern als over de organisatiegrenzen heen, vorm te kunnen geven. We gaan in op hoe je de samenwerking zo organiseert dat de verduurzaming een project wordt dat transparantie, vertrouwen en voorspelbaarheid vergroot en een win-win op de korte én lange termijn betekent voor alle betrokkenen. U vergaart o.a. kennis en inzicht in:

  • hoe u zorgt voor de goede startcondities en voldoende draagvlak voor de verduurzaming binnen de organisatie.
  • hoe je een goede business case ontwikkelt; hoe benut u kansen zo optimaal mogelijk.
  • hoe u uw nieuwe partners selecteert en de samenwerking organiseert.
    als er wordt gekozen voor langjarige samenwerking met publieke en/of private partijen, hoe u dan voor regie zorgt en hoe u flexibel blijft in de samenwerking.
  • hoe u juridisch voor stabiliteit zorgt in het aangaan van samenwerkingsverbanden met partners, en hoe om te gaan met mogelijke risico’s.
  • hoe u een vormvaste realisatie en implementatie van ambities organiseert.

Programma en aanmelden:
Klik hier meer te lezen over het programma en hoe u zich kunt aanmelden. Hebt u vragen en/of wenst u aanvullende informatie te ontvangen? Neem dan gerust contact met ons op via secretariaat@esconetwerk.nl of telefonisch 030 - 30 39 762.

  • Dit artikel is in tot stand gekomen met dank aan Jan van Hout (OVVIA) en Sander ter Mors (Mollier/Inside Magazine)
  • Klik hier om de originele uitgave van dit artikel te lezen.
  • ESCoNetwerk 27-03-2018

Quick Scan

Gratis de ESCo potentie van uw project weten? ESCo Quick Scan

Nieuwsbrief

Schrijf u nu in en u blijft automatisch op de hoogte van de laatste ontwikkeling op het gebied van ESCo’s en energietransities.

U bent ingeschreven voor de ESCoNetwerk.nl nieuwsbrief!